Бұл мақалада ГБЖ-ны техникалық пайдалану кезіндегі технологиялық процестерді теориялық зерттеу ұсынылған. Автомобиль көлігінің қоршаған ортаға және адамға теріс әсерін азайту басты мақсаттардың бірі болып табылады, сонымен қатар автомобильді техникалық пайдалану және жылжымалы құрамға техникалық қызмет көрсетуді, жөндеуді, сақтауды және май құюды нормативтік-техникалық қамтамасыз етуді талап етеді. Сұйытылған көмірсутек газдары ағызу технологиялық процесінің негізгі параметрлері сұйық фазаны ағызу үшін қажетті уақыт пен қысым болып табылады. Бұл фазалар СКГ-ны автомобиль газ баллонынан толық ағызу ұзақтығын, яғни автомобильдің ағызу орнында болу уақытын анықтайды. Автомобиль газ баллонынан СКГ ағызудың технологиялық процесінің параметрлерін анықтау бойынша эксперименттік зерттеулердің нәтижелері келтірілген. Сынақ жүргізу үшін эксперименттік қондырғы жасалды. Эксперименттік қондырғыға мультиклапанмен жабдықталған автомобиль газ баллонынан СКГ ағызу бекеті және СКГ ағызу магистралі кіреді. Эксперименттердің міндеттері: СКГ ағызу бекетінің ұсынылған нұсқасының және мультиклапанмен жабдықталған автомобиль газ баллонынан газды ағызу магистралінің жұмысқа қабілеттілігін бағалау; СКГ ағызу технологиялық процесі параметрлерінің қоршаған орта температурасынан өзгеруін зерттеу; эксперимент нәтижелері бойынша математикалық модельді тексеру.

https://doi.org/10.48081/IEEK7871

2022

Выпуск 3

This article provides an overview of the current state of the problem of processing electronic waste in order to extract metals and other valuable components. Electronic waste is a source of potential danger to the environment, but at the same time a valuable raw material containing non-ferrous and ferrous metals. The content of some non-ferrous metals in electronic waste may exceed their content in mineral raw materials by several times. So, the content of printed circuit boards (PCBs) can reach up to 30% of the weight of printed circuit boards, and tin up to 2-4%. In addition, a ton of used smartphones can contain up to 30 grams of gold. It is also known that during the processing of secondary raw materials, the costs of obtaining metals are many times lower compared to the processing of mineral raw materials. Despite this, worldwide the percentage of recycling of electronic waste does not exceed 10%. This fact requires a revision of traditional a PCBs to the processing of electronic waste and the formation of new, less costly and more environmentally friendly methods based on a review and analysis of existing a PCBs. To this end, the article considers examples of modern methods tested in laboratory conditions and already existing commercial technological solutions in the field of processing. Based on the review of world experience, conclusions were drawn about the current state of the world and the prospects for recycling electronic waste in Kazakhstan.

https://doi.org/10.48081/DLCT7165

2022

Выпуск 3

Мақалада машина жасаудағы қолданылатын полимер арасындағы қазіргі уақыттағы трибология нұсқаулығы бойынша оңтайлы деп саналатын политетрафторэтилен жайлы қамтылған. Машина тораптарында қолданылатын ПТФЭ маңыздылығы көрсетілген. Политетрафторэтиленнің химиялық құрылымына қатысты сипаттамасы жазылған. Оның алу жолдарына қатысты сұрақтарға бірнеше жауаптар бар. Сондай-ақ иондық, гамма,электронды сәулемемен өңдеуге сараптама жүргізілген.Тозуға төзімділікті арттыру жолдарын қарастырылған. Модификациялау байланысты полимердің көлемдік және беттік қасиеттерінің өзгерісіне мысалдар келтірілген. Әр әдістің өзіндік ерекшелігі, кемшіліктері және артықшылығы анықталды. Айтылған материалдың трибологиялық және механикалық қасиеттерінің ерекшеліктері және осы қасиеттердің деформацияға әсеріне салыстырма талдау бар. ПТФЭ түрлендірудің электронды сәулелендіру әдісі бастапқы материалмен салыстырғанда сапалы материалды алуға мүмкіндігі туралы жазылған. Политетрафторэтилен кристалдық фазаның балқу температурасынан жоғары температурада сәулеленуі полимердің бірегей өзгерісі жайлы айтылады. Сондай ақ ролитетрафторэтиленді мехникалық және трибологиялық қасиеттерін өзгертуге алғашқы сәтсіздіктерге және де қазіргі кездегі бар зерттеулер мен нәтижелерге талдау бар. Таза ПТФЭ және өңделген полимердің қасиеттері арасындағы айырмашылықтары қарастырылды. Материалдың үйкеліс мақсатында сапасын арттырудың оңтайлы жолы, қойылатын талаптар сай политетрафторэтиленнің өндірістік сапасын жоғарлатын әдісті таңдауға негіздеме бар.

https://doi.org/10.48081/EJQC8553

2022

Выпуск 3

Важной задачей развития городского электротранспорта является сокращение затрат на строительство инфраструктуры. Значительное снижение стоимости продления линий в существующих системах городского электротранспорта может быть достигнуто путем отказа от строительства новых тяговых подстанций в случае наличия резерва по мощности системы тягового электроснабжения на действующих участках. В этом случае возникают секции тяговой сети повышенной протяженности, имеющие одностороннее питание. В работе выполнено сравнение нескольких способов обеспечения их электроснабжения: прокладки усиливающих проводов, размещения стационарных накопителей энергии, обеспечивающих выравнивание уровня напряжения контактной сети и применения контактно-аккумуляторного подвижного состава в режиме автономного хода. Выполнена оценка максимальной протяженности секций тяговой сети трамвая при известных размерах движения для каждого из вариантов. Лимитирующими величинами являются среднее и минимальное напряжения на токоприемниках движущихся по ней вагонов. Чтобы найти распределение напряжения на токоприемнике, методом тягового расчета получено распределение потребляемых вагоном токов. На основании статистических испытаний определены мгновенные падения напряжения в тяговой сети при различных состояниях находящихся на её секции вагонов. По итогам расчета выполнено технико-экономическое сравнение вариантов, предложены области эффективного применения предлагаемых решений.

https://doi.org/10.48081/NJYB6897

2022

Выпуск 3

Обоснована экономическая целесообразность применения термоциклической обработки обсадных труб из экономнолегированной стали 09Г2С и 13ХФА для получения группы прочности Q125 по API 5CT. Традиционно такой группы прочности достигали легированием трубных сталей одновременно хромом, молибденом, ванадием и ниобием, что значительно увеличивает себестоимость производства непрерывно-литых заготовок по сравнению со сталями 09Г2С и 13ХФА, пользующихся наибольшим спросом. Технология термоциклической обработки с помощью четырехкратной закалки с последующим низкотемпературным отпуском из низколегированной доэвтектоидной стали позволяет добиться механических свойств на уровне группы прочности Q125 по API 5CT. Для оценки экономической эффективности приведены данные по нормируемому химическому составу и стоимости непрерывнолитых заготовок из трубных марок сталей. Также представлены сведения о механических свойствах стальных изделий при различных вариантах упрочняющей обработки. Себестоимость непрерывнолитых заготовок была рассчитана с учетом добавки микролегирующих элементов. Приведен сравнительный анализ себестоимости изготовления высокопрочной трубы из 09Г2С и 13ХФА по предлагаемому режиму термоциклической обработки и 25ХМФБ при традиционной термической обработке. В результате расчета подтверждено, что применение термоциклической обработки для сталей 09Г2С и 13ХФА снижает себестоимость производства трубы группы прочности Q125 по API 5CT и Р по ГОСТ 632-80, 633-80 на 21,1 и 33,8 % соответственно для каждой стали по сравнению с производством высокопрочной трубы из стали 25ХМФБ.

https://doi.org/10.48081/IWEP9622

2022

Выпуск 2

В теории и практике металлургического производства важное значение имеет изучение состояния материалов, вовлекаемых в металлургический передел, в зависимости от температуры и давления. Однако классическое термодинамическое исследование процессов в сложных системах требует применения сложных математических моделей и математических расчетов, и связано с необходимостью определения термодинамических параметров большого количества независимых реакций. Методом термодинамического диаграммного анализа построена диаграмма состояния многокомпонентной металлической системы Cr-Mn-Si-Fe, которая моделирует составы комплексного хром- марганец- кремний содержащего сплава (ФХМнС). Проведенными теоретическими исследованиями установлено, что система состоит из 8 элементарных тетраэдров. Сумма относительных объемов элементарных тетраэдров равна единице (1,00000), что подтверждает верность проведенной тетраэдрации. В работе выведены аналитические выражения каждого тетраэдра. В результате проведенных расчетов установлено, что фазовые составы комплексного сплава ФХМнС характеризуются тетраэдром №2. Найденный тетраэдр является наиболее объемным фазовым треугольником металлической системы Cr-Mn-Si-Fe, следовательно, большой объем тетраэдра обеспечивает благоприятные условия для осуществления процесса выплавки хром-марганец-кремний содержащего сплава т.е. появляется возможность свободно регулировать состава шихт для получения требуемого марочного состава сплава.

https://doi.org/10.48081/DPHW9263

2022

Выпуск 2

В работе предложен вероятностный подход к процессу формирования точности исполнительного размера (Li) с учетом влияния масштабного фактора. В основе предлагаемой модели лежат результаты исследования полученные двумя методами – методом имитационного моделирования и методом аналитического анализа. Результаты, полученные при имитационном моделировании (ИМ), позволили сформулировать понятие среднего коэффициента относительного технологического возмущения – Сср.им. На наш взгляд, это коэффициент, который характеризует идентичность условий формирования, массива возможных значений исполнительного размера из (m) элементов, при данных технико-технологических особенностях выполняемой операции. Средний коэффициент относительного технологического возмущения (Сср.им) – описывает интенсивность возмущения реального процесса формообразования от действующих симультанных факторов и может использоваться как критерий-идентификатор оценки рабочего места станочника с точки зрения обеспечения точности согласно предлагаемой модели.

https://doi.org/10.48081/ISMD6964

2022

Выпуск 2

Xanthine oxidase is a molybdenum and iron containing flavoprotein, catalyzing the final oxidation stage of purines and oxidative transformation of pterins and some aliphatic and aromatic aldehydes. The results show that in fresh sheep milk xanthine oxidase does not contain molybdenum. Apparently, XO located in the inner membrane of the fat globule micelles (MFGM) is not available for exogenous molybdenum. During heat treatment at 80 °C, the milk globules are destroyed, then the molecule is denatured. As a result, the access of molybdenum to the MPT (‘molybdopterin′ or metal-binding Pterin ene-1,2-dithiolate)-containing active center increases. Our and other numerous studies have shown that MPT is extremely sensitive to oxygen. Despite the importance of this enzyme, the distribution of xanthine oxidase in traditional household animal tissues is unknown. Formerly, we have found most of the xanthine oxidase molecules in animal milk are inactive because of lack of molybdenum. Ovine milk was processed by inserting in vivo molybdenum in drinking water. Heating the milk of animals at 80 °C for 5 minutes in the presence of molybdenum and cysteine led to a sharp increase of xanthine oxidase and it’s associated - nitrate reductase and nitrite reductase activities.

https://doi.org/10.48081/PYRD2567

2022

Выпуск 2

This article presents an integrated approach to the design of the concrete composition, which contains a combination of various types of modification of the concrete mixture by introducing a hyperplasticizer based on polycarboxylate ether, as well as reinforcing fibers (anisotropic additive), activation of aggregates, binders and mixing water. It is shown how the reinforcement of concrete cement stone with fibers reduces the formation of shrinkage cracks and increases its frost resistance, and polycarboxylate nanoparticles significantly reduce the amount of water used and the drying time of the material, making the steam treatment stage optional. The article presents the mechanism of action of the hyperplasticizer, the test results of samples-beams and samples-cubes at the age of 28 days, as well as the result. As a result of the action, polycarboxylate particles are adsorbed on the surface of cement grains, repel each other and set the cement mortar in motion. With the help of this approach, a condition is created for the formation of a cement stone nanostructure of various functional actions with the help of nanoparticles already at the initial stage of mixing.

https://doi.org/10.48081/WDGE4863

2022

Выпуск 2

Мақалада піспект іштен жану моторынан сыртқа шығатын газдың улағыштығын азайтудың белгілі әдісі – газдың біраз бөлігін цилиндрге қайтару, яғни рециркуляция тәсілін басқа мақсатта қолдану туралы сөз болады. Бұған дейін рециркуляция тек мотордың күшсалмақ режимінде азот тотығының NО түзілу қарқынын шектеу үшін ғана қажет болатын. Қала көшелерінде автомобильді баяулату режимінің ерекше түрі – мотордың көмегімен баяулату да кездеседі. Мотор мен трансмиссия ажыратылмағандықтан мотор ырықсыз бос жүріс режиміне көшеді де, жану процесінің қалыпты жағдайдан ауытқуы салдарынан газ құрамында көмірсутектілер СН мөлшері күрт артады. Аталмыш режимде мотор қуат көзінен уақытша тежегіш құралға айналады, себебі автомобильдің кинетикалық энергиясы негізінен мотордың ішкі үйкеліс күшін еңсеруге жұмсалады. Демек осы мерзім ішінде мотордағы газ алмасу үдерісін рециркуляция әдісінің көмегімен тұйық циклге көшіру әбден мүмкін. Нәтижесінде автомобиль моторы қолданыс уақытының кейбір тұстарында атмосферадан ажыратылатын болады. Газды рециркуляциялау және оны басқару жүйелерінің жалпы сұлбасы белгілі, бірақ оны жаңаша мақсатта қолдану үшін біршама өзгеріс қажет етеді. Бұл әдісті NО және СН компоненттерінің сыртқа шығуын азайту үшін екі мақсатта қолдануға болатынын да ескерген жөн.

https://doi.org/10.48081/KBQZ5770

2022

Выпуск 2